Fire kandidatar til å overta Høgre

NPK-NTB-Daniel Lundby Olsen: Fredag skal sentralstyret i Høgre møtast for å evaluera krisevalet. 14,6 prosents oppslutning vart fasiten måndag kveld, det dårlegaste resultatet på 20 år og nesten 6 prosentpoeng ned frå 2021.

Valresultatet var knapt klart før krava om at partileiar Erna Solberg måtte gå av, byrja å strøyma på. I dagane etter valet har ordførarar, stortingsrepresentantar og sentralstyremedlemmer gjort det klart at dei meiner ho må gå.

Stille frå arverekka
Solberg har sjølv sagt at ho ikkje vil vera statsministerkandidat i 2029, men har ikkje gitt noko tidspunkt for når ho gir seg. Førsteamanuensis og statsvitar Svein Erik Tuastad ved Universitetet i Stavanger meiner ho no må ta bladet frå munnen.

– Ikkje nødvendigvis at ho går av no, men ho er nøydd til å signalisera når, seier han til NTB.

Tuastad trekkjer fram fire kandidatar som dei mest sannsynlege til å ta over:

1. Ine Eriksen Søreide (49)
Over halvparten av Høgre-veljarane ønskjer henne som ny leiar, ifølgje ein fersk TV 2 -måling. Ho har i ei årrekke vore sett på som den naturlege arvtakaren, men ho har aldri gitt tydeleg uttrykk for at ho sjølv ønskjer ei slik rolle.

– Om ho vil, så blir ho ny partileiar. Ho er ein heilt opplagd kandidat med tanke på erfaringa som utanriksminister, seier Tuastad.

Ordførarane Martin Nymo (Målselv), Frank Pedersen (Tønsberg), Henning Torset (Aure) og Geir Varvik (Storfjord) gjekk tysdag ut i NRK og peika på Søreide som ny partileiar.

Tuastad synest det er underleg at Søreide ønskjer å ha ein nøkkelposisjon i Høgre, men at ho ikkje ønskjer å ta ansvar, som å signalisera partileiarambisjonar.

– Heile Høgre, eller Noreg for å seia det sånn, ventar på ei avklaring frå henne no.

2. Henrik Asheim (42)
Noverande nestleiar i Høgre – og den einaste som så langt har stadfesta at han stiller seg til disposisjon. 42-åringen har hatt tre statsrådspostar og dessutan vore leiar for Unge Høgre.

Tuastad meiner Asheim er den best eigna kandidaten etter Søreide, og at det fort kan bli nestleiaren som tek steget opp.

– Då kan ein sjå for seg ein kamp mellom han og Astrup. Problemet er at det ikkje blir ei fornying i toppen, sånn som mange har snakka om, men eit framhald av det gamle, om så berre kortvarig.

Tuastad opplever at Asheim får mykje tyn og blir avskriven som ein mogleg partileiar.

– Det er veldig rart, for han har mykje fagleg og politisk tyngd. Han har òg stått i gjørma fleire gonger, noko Søreide ikkje har. Det er Asheim Høgre sender ut for å forsvara politikken og hindra kritikk.

3. Nikolai Astrup (47)
Stortingsrepresentant sidan 2009 for Oslo og har til liks med Asheim hatt tre statsrådspostar. 47-åringen har stor finanspolitisk kompetanse og kan skilta med å vera den rikaste på Stortinget med ein formue på over 500 millionar kroner.

Sentralstyremedlem Harald Lønning i Høgre har trekt fram Astrup som ein mogleg arvtakar.

4. Peter Christian Frølich (37)

Bergensaren har markert seg som leiar for kontroll- og konstitusjonskomiteen på Stortinget dei siste fire åra og for si støtte til Ukraina. Stortingsrepresentant sidan 2013, men har ikkje erfaring som statsråd.

– Det er den store svakheita hans. Og så spørst det om ein ønskjer ein ny bergensar, seier Tuastad.

Høgre-veteran Ingjerd Schou og Bergen-ordførar Marit Warncke er blant dei som har snakka varmt om Frølich. Men til no har han sagt nei til partileiarvervet:

– For min del passar det ikkje i den situasjonen eg er i akkurat no, med to små barn heime i Bergen, sa han til NTB på valkvelden.

– Ein skandale
Andre nestleiar i Høgre Tina Bru har allereie gjort det klart at ho ikkje er aktuell. Også Unge Høgre-leiar Ola Svenneby har vorte peika på som ein mogleg arvtakar til Solberg, men mange reknar det for lite sannsynleg.

Ein som ikkje blir flagga som ny leiar, er Sandra Bruflot. Ho var andrekandidat for Høgre i Buskerud, men mista plassen på Stortinget. Det er ein skandale, meiner Tuastad.

– Dei puttar eitt av dei største politiske talenta dei har, bak folk som ikkje er tiltenkte ei viktig rolle i partiet på sikt. Det er ein skandale og ein tragedie for Høgre.

Tuastad meiner dette heftar ved Solberg, og at ho må ta delar av ansvaret.

– Høgre har vore blenda av Ernas suverenitet i årevis og ikkje hatt etterfølgjaren klar. No tek Erna med seg partiet i dragsuget, konkluderer han.