Krig gjer lønnsoppgjeret meir krevjande

(NPK-NTB-Kenneth Kandolf Haug og Marius Helge Larsen): Norsk Industri seier at den urolege verdssituasjonen har gjort forhandlingane om lønnsoppgjeret meir krevjande. Anslaga for prisveksten er allereie oppjusterte.

– Det er ikkje nokon tvil om at det vi har sett i verda rundt oss, med ein auke i inflasjonsforventningane frå 2,5 til 3,2 prosent, gjer at økonomien i oppgjeret blir mykje meir krevjande, seier direktør Harald Solberg i Norsk Industri.

Måndag fekk han overlevert krava i det såkalla frontfaget frå Norsk Industri. Dermed er det norske lønnsoppgjeret i gang.

Bakteppet er mellom anna ein uroleg verdssituasjon, og tidlegare i månaden vart grunnlagstala for kor mykje prisane vil stige i år, oppjusterte frå 3,0 til 3,2 prosent.

Årsaka var ifølgje Det tekniske berekningsutvalet (TBU) auka energiprisar og ei forventning om høgare prisvekst utanlands som følgje av krigsutbrotet i Midtausten.

I lønnsoppgjeret i fjor var prisveksten berekna til 2,5 prosent.

– Stort alvor
Fellesforbundet går inn i forhandlingane med krav om reallønnsvekst, altså at lønna må stige meir enn prisane elles i samfunnet.

– Auka kjøpekraft er øvste prioritet for Fellesforbundet, seier leiar Christian Justnes i Fellesforbundet etter å ha overlevert krava.

Han understrekar at dei er nøydde til å forhandle på bakgrunn av dei siste oppjusterte tala med ein prisvekst på 3,2 prosent, sjølv om tala er usikre slik verdssituasjonen ser ut.

Justnes går likevel inn i forhandlingane med godt mot, og seier han har gledd seg til å komme i gang.

– Vi går inn i dette med liv og lyst. Men også med eit stort alvor. Vi veit det kviler eit stort alvor på oss som delegasjonar, seier han.

Frist torsdag
Frontfagoppgjeret gjeld konkurranseutsett industri og blir først teke for å sikre at lønningane i Noreg ikkje blir mykje høgare enn hos konkurrentar i utlandet. Dette blir deretter ei rettesnor for dei andre oppgjera.

LO-forbundet Fellesforbundet er saman med YS-forbundet Parat representantar for dei tilsette, medan Norsk industri representerer arbeidsgivarane. Parat overleverte krava sine klokka 12.30.

– Vi går inn i dette oppgjeret med eit krystallklart krav om reallønnsvekst. Vi har fleire år med uvisse, høge rentekostnader og høg prisvekst. Medlemmene våre har ei klar forventning om at dei skal sitje igjen med auka kjøpekraft etter at sentrale og lokale forhandlingane er over, seier forhandlingsleiar i Parat Kjell Morten Aune.

Forhandlingsfristen for frontfagsoppgjeret er 26. mars – altså torsdag. Deretter blir det mekling frå 7. april dersom dei ikkje blir samde. Begge partane held moglegheita for mekling open, og understrekar at det ikkje vil vere eit nederlag.

– Historia viser at vi ofte må ein tur innom Riksmeklaren, så for å vere på den sikre sida er dei dagane booka i år og, seier Justnes til NTB.

Strid om sjukepengar
I tillegg til lønnsutviklinga, blir det truleg hard kamp om forskotering av sjuke-, pleie- og foreldrepengar i forhandlingane.

I dag er det ein periode på 16 dagar der arbeidsgivar betaler ut dette, men frå dag 17 overtek Nav. – Vi veit det ligg tydelege krav på bordet, både om lønnsvekst, og det ligg også prinsipielle krav på bordet som kjem til å bli utfordrande. Men det er jo sånn lønnsforhandlingane er. Eg trur vi har godt forspente forhandlingsdelegasjonar på begge sider, sa Solberg i Norsk industri, då han fekk krava overlevert.

Vil ha forskotering for alle
Nokre bedrifter vel i dag å forskotere pengane frå dag 17 og deretter krevje refusjon frå Nav, slik at arbeidstakaren er sikra inntekt også medan saka blir behandla hos Nav.

Fellesforbundet krev at dette skal bli pålagt for alle bedrifter som er omfatta av industriovereinskomsten.

Norsk Industri, og NHO generelt, ønskjer ikkje at det skal inn i overeinskomsten, fordi dei meiner det vil påføre mange bedrifter ekstra administrasjonskostnader og -belastningar som dei ikkje skal ha. For små bedrifter vil det svi ekstra hardt, påpeikar dei.

Solberg seier at han fryktar for likviditeten for mange mindre verksemder.

Prinsippsak
Begge partar meiner Nav må gjere ein betre jobb slik at sakene blir behandla raskare. Dette har vore eit stridstema også i tidlegare lønnsoppgjer.

– Bedriftene har full valfridom i dag, og mange bedrifter innan industrien gjer det allereie, men det er ikkje det som er spørsmålet her. Spørsmålet er om det skal vere krav til alle verksemder, seier Solberg til NTB.

– Det handlar til sjuande og sist om at medlemmene våre skal ha eit system som fungerer. I valet mellom at det er bedriftene som skal ta ansvaret eller kvar enkelt arbeidstakar, meiner vi at bedriftene har den sterkaste ryggen til å bere det, seier Justnes.

– Tøffe forhandlingar
I tillegg krev Fellesforbundet altså auka kjøpekraft og eit kronetillegg til lågtlønte. NHO og Norsk Industri legg vekt på at det sentrale tillegget ikkje skal bli for stort, slik at kvar enkelt bedrift har eit større rom å gå på i lokale forhandlingar.

– Eg ser fram til gode, konstruktive og tøffe forhandlingar og gleder meg til å komme i gang, seier Solberg.

Justnes i Fellesforbundet understrekar at dei har lange tradisjonar for å finne fram til gode løysingar. Han har tru på at det skal gå i år òg.

– Det har eg god tru på at vi kan få til i år òg, utan at det betyr at det blir lett, seier han i ei pressemelding.

– Det aller viktigaste for oss i oppgjeret i år er å sørgje for at arbeidsfolk i Noreg skal få forbetra kjøpekrafta si og får sin del av verdiane dei er med på å skape, seier Justnes.

(©NPK)