Kysten har krafta – no må vi byggje innovasjonsregionen

«Kysten manglar ikkje kraft. Han manglar betre samband mellom dei som kan skape framtidas løysingar.»

Sitatet peikar på hovudutfordringa for kysten: Ressursane, kompetansen og industrien finst allereie. No må dei koplast betre saman gjennom infrastruktur, samarbeid og felles prioriteringar. Det er slik sterke enkeltmiljø kan bli ein samla innovasjonsregion.

Nordvestlandet har krafta, kompetansen og industrien som trengst for å skape framtidas arbeidsplassar. Potensialet blir først utløyst når Florø, Måløy, Sunnmøre og resten av kysten blir betre kopla saman. Stad skipstunnel, Kystvegen Ålesund–Bergen og annan felles infrastruktur må difor sjåast som eitt samla løft for innovasjon, grøn omstilling og ny verdiskaping.

Langs kysten ligg nokre av Noregs sterkaste næringsmiljø. Likevel hindrar avstandar og svake samband at verft, hamner, basar, fiskerimiljø, energiprosjekt og teknologibedrifter får utnytta det samla potensialet. Utfordringa er å byggje sambanda som gjer samarbeid mogleg.

For å forstå kva som står på spel, må vi sjå nærare på infrastrukturen som bind næringslivet saman – og på kva som skjer når desse sambanda er for svake. Infrastrukturen som bind næringslivet saman, avgjer kor mykje av dette potensialet regionen kan utløyse.

Infrastruktur handlar om meir enn framkomst, reisetid og logistikk. For kysten mellom Sunnmøre og nordlege Vestland er veg, hamn, flyplass, kraft, digital kapasitet og næringsareal føresetnader for innovasjon, samarbeid og konkurransekraft. Det er ikkje berre samferdselspolitikk, men innovasjonspolitikk.

Sunnmøre og nordlege delen av Vestland har mykje til felles: sterke havnæringar, maritim og marin kompetanse, energi- og leverandørindustri, eksportretta bedrifter og små, men spesialiserte fagmiljø. Samstundes er regionen delt av fylkesgrenser, avstandar og til dels svake transport- og sambandstrukturar. Dersom infrastrukturen bind området tettare saman, kan vi få ein større felles arbeidsmarknad, sterkare leverandørkjeder og fleire arenaer der bedrifter, kommunar og kunnskapsmiljø utviklar løysingar saman.

Infrastruktur må binde regionen saman
Florø har sterke miljø innan hamn, base, lufttransport og leveransar til hav-, energi- og offshorenæringane. Nordfjord bidreg med sjømat, fiskeri, reiseliv, industri og mekaniske fagmiljø, medan Møre og Romsdal har leiande maritime og marine miljø. Betre samband mellom desse områda gjer det lettare for kompetanse, kapital, teknologi og kundebehov å finne kvarandre på tvers av kommune- og fylkesgrenser.

Infrastrukturinvesteringar må vurderast ut frå kva dei kan utløyse i heile regionen, ikkje berre lokalt. Stad skipstunnel og Kystvegen Ålesund–Bergen kan gi ein større arbeidsmarknad, sterkare leverandørkjeder og meir samarbeid på tvers av avstandar og fylkesgrenser. Dei er difor strategiske grep for ein meir samanhengande kystregion.

Stad skipstunnel vil gi tryggare og meir føreseieleg sjøtransport forbi Stadlandet, eit av dei mest krevjande havstykka langs norskekysten. For næringslivet handlar dette om regularitet, reduserte ventekostnader, meir pålitelege logistikk-kjeder og betre grunnlag for å flytte meir gods sjøvegen. Saman med Kystvegen Ålesund–Bergen kan skipstunnelen kople sterke næringslivsklynger tettare saman, både på sjø og land.

Kystvegen Ålesund–Bergen er på same måte viktig fordi han handlar om å byggje ein meir samanhengande bu-, arbeids- og næringsregion langs kysten. Når kystsamfunna får betre kvardagsvegar, betre samband mellom industriområde og betre kopling mellom hamner, basar, flyplassar og marknader, aukar verdien av kvar enkelt investering. Då vert summen større enn delane: betre mobilitet, sterkare rekruttering, større marknader og meir kraft i felles utviklingsprosjekt.

Case: Grøn maritim logistikk mellom Florø, Måløy og Sunnmøre. Florø kan bidra med base, areal og operativ logistikk, Måløy med sjømatlogistikk og fiskeriaktivitet, og Sunnmøre med fartøydesign, verft, utstyr og rederierfaring. Stad skipstunnel og betre kystveg vil gi meir føreseielege ruter og betre vilkår for å teste lågutsleppsløysingar i drift.

Ein større kystregion kan gi meir kraft
Kysten mellom Sunnmøre og nordlege Vestland har store naturlege fortrinn: nærleik til havressursar, internasjonale marknader, maritime kompetansemiljø, industriell erfaring og aukande behov for grøn omstilling. Men fortrinn må organiserast, koplast og forsterkast. Base- og logistikkmiljø i Florø kan koplast mot design-, verfts- og utstyrsmiljø i Ålesund, Ulsteinvik, Hareid og Fosnavåg. Sjømat- og fiskerimiljø på Giske, i Måløy og langs Nordmørskysten kan finne nye samarbeidsflater med leverandørindustri, beredskapsmiljø og teknologimiljø sør for Stad.

Nordvestlandet har næringsmiljø som utfyller kvarandre: fiskeri, sjømat og hamn i Måløy og ytre Nordfjord; industri, reiseliv og mekaniske fag i indre Nordfjord; kompetanse og tenester i Sunnfjord; industri og logistikk i Romsdal; og offshore, energi og beredskap på Nordmøre. Betre infrastruktur kan samle desse styrkane i eit breiare økosystem for innovasjon.

Betre samband kan gjere hamnene til knutepunkt for grøne drivstoff, landstraum og sjømatlogistikk. Fiskeri- og havbruksmiljø kan utvikle betre ressursutnytting, sporing og automatisering saman med teknologibedrifter. Den same infrastrukturen kan styrkje reiseliv og beredskap. Slik blir han ei felles plattform for tryggleik, berekraft og næringsutvikling.

Eit konkret døme er utvikling av grøne korridorar langs kysten, der ein kan samle hamner, energiprodusentar, rederi, verft, sjømataktørar og teknologimiljø om null – og lågutsleppsløysingar. Når nye energiberarar, landstraum og digital flåtestyring blir kopla til hamner og transportknutepunkt, kan ei hamn i Florø, ein fiskeribase i Måløy, eit verftsmiljø på Sunnmøre og og eit energimiljø i Bremanger inngå i same verdikjede og bli en testarena for framtidas sjøtransport.

Felles planlegging av sjøareal, der kommunar og næringsliv ser fiskeri, havbruk, farleier, naturverdiar, reiseliv og nye energiprosjekt i samanheng. Med betre kunnskapsgrunnlag, digitale kart, delte data om straumforhold, botnforhold, gytefelt, hamner og farleier kan kystkommunane leggje til rette for vekst utan at konfliktane om areal stoppar utviklinga. Dette kan gi betre lokalisering av havbruk, tryggare farleier for fiskeri og transport, meir føreseielege rammer for reiseliv og større rom for nye næringar som tang og tare, havvind, karbonfangstlogistikk og marine biprodukt.

Kysten kan også bli ein felles arena for beredskap. Betre hamner, samband, energiforsyning og digitale varslingssystem kan styrkje handteringa av havari, ekstremvêr, akutt forureining, og redningsaksjonar. Når offentlege aktørar og næringslivet deler data, øver og byggjer kapasitet saman, blir beredskap ikkje berre ein kostnad, men ein del av innovasjons- og næringsgrunnlaget langs kysten.

Det er nettopp i slike koplingar innovasjonen ofte skjer. Nye næringar veks sjeldan fram isolert i éi verksemd eller éin kommune. Dei veks fram når fleire aktørar ser eit felles behov, deler risiko, testar løysingar og byggjer verdikjeder saman. Eit utvida samarbeid mellom Sunnmøre og nordlege Vestland kan difor bli meir enn eit administrativt eller politisk prosjekt. Det kan bli ein motor for ny verdiskaping langs kysten. Innovasjon skjer når aktørar ser felles behov, deler risiko, testar løysingar og byggjer verdikjeder saman. Eit tettare samarbeid mellom Sunnmøre og nordlege Vestland kan difor bli ein motor for ny verdiskaping langs kysten.

Desse døma viser at potensialet ikkje ligg i eitt prosjekt, éi hamn eller éin kommune åleine. Det ligg i samanhengen mellom dei – i evna til å sjå infrastruktur, næringsutvikling og samarbeid som delar av same løft. Difor treng kysten ei felles retning og ei tydeleg prioritering av sambanda som gjer samarbeid mogleg.

Kort oppsummert: Kysten har sterke næringsmiljø, men potensialet blir først utløyst når dei vert betre kopla saman. Stad skipstunnel, Kystvegen Ålesund–Bergen, hamner, kraft, digitale løysingar og næringsareal må sjåast på som felles innovasjonsinfrastruktur. Slik kan Nordvestlandet utvikle nye verdikjeder, fleire arbeidsplassar og sterkare konkurransekraft.

Vi treng ein felles ambisjon
No må kysten løftast fram som éi samla strategisk satsing. Politikarar, næringsliv og offentlege aktørar må samle seg om prioriteringar som knyter regionen tettare saman. Stad skipstunnel og Kystvegen Ålesund–Bergen må sjåast som delar av same framtidsprosjekt for nye arbeidsplassar, verdiskaping og grøn omstilling. 

Skal Nordvestlandet ta posisjonen som ein leiande innovasjonsregion, må vi opptre som éin region – og byggje framtida langs kysten saman.

Av CEO Stein Kvalsund i Hub for Ocean