Tre nye kommuner i nordvest på veg til Robek

Fire kommuner på Nord-Vestlandet er allereie på Robek-lista, og minst to nye er garantert plass innan kort tid.

Fleire Sunnmørs-kommuner er i faresonen, dersom politikarane ikkje klarer å bli samde om store og vanskelege grep i budsjetta framover.

– Vi har sett ei betydeleg forverring 
Dei fire kommunene som i dag er under statleg kontroll er Hareid, Sande og Herøy, i tillegg til Stad i Vestland.

Ifølge Statsforvaltaren i Møre og Romsdal er også Ørsta nær ein Robek-status. Vanylven er også ein kommune som må styre med svært stramme raumar i 2026 for å unngå notering. Haram styrer også mot Robek, men truleg fyrst i 2027, ifølge kommunedirektøren Anders Norvald Hammer.

– Vi har sett ei betydeleg forverring i situasjonen sidan i fjor. Spennet mellom mellom kommuner med god og dårleg økonomi  er stort og aukande, fortel Sissel Hol ved Statsforvaltaren i Møre og Romsdal.

Sjå oversikt over økonomien i kommunane under saka 

Hamna på Robek ved ein glipp
– Eg kan ikkje hugse at eg har sett ein verre situasjon i kommunene, verken då eg var ordførar eller som kommunedirektør, seier kommunedirektør Bjørn Inge Ruset i Fjord.

Hans kommune er ikkje i faresonen i år, men seier 2026-budsjettet blir svært krevjande for kommunen.

Hareid kom inn på lista i fjor med milliardgjeld og eit oppsamla meirforbruk på 106,4 millioner kroner, og kjem neppe ut av lista med det fyrste. 

Det gjer heller ikkje Sande, som ligg an til å gå  35 millioner kroner over budsjett i år. 

Herøy hamna på Robek i september i år på grunn av ein reknskaps-glipp, og vil difor få eit kortvarig opphald på lista. Nyleg fekk dei også selskap av Stad, som for øvrig er den einaste Robek-kommunen i heile Vestland fylke.

Framleis håp i Ørsta, Vanylven og Haram
– Politikarane har sagt dei vil gjere kva dei kan for å unngå Robek, så eg er spent på kva tiltak dei vil foreslå, seier kommunedirektør i Ørsta, Kari Flø.

I Vanylven har kommunedirektør Anders C. Nørve framleis eit håp om å unngå Robek-notering, men då må kommunen klare å dekke inn tidlegare års meirforbruk seinast i 2026 . 

– Vi innførte fleire innsparingstiltak i sommar, og nokon av dei kan gi  effekt allereie frå 2025, så vi har framleis ei moglegheit, seier Nørve. 

Haram ligg an til å gå 10–15 millioner kroner over budsjett i år, sjølv etter å ha brukt 10 millioner kroner av disposisjonsfondet. 

– Vi har nok stø kurs mot notering, men sannsynlegvis fyrst i 2027, fortel kommunedirektør Anders Norvald Hammer i Haram.

Krevjande tiltak
Sissel Hol ved Statsforvaltaren i Møre og Romsda seier endå fleire kommuner er i faresonen dersom politikarane ikkje klarer å bli einige om omfattande spareplanar og krevjande kutt i tenestetilbodet.

– Det er særleg innan oppvekst, og helse og omsorg at mange kommuner slit. I tillegg har mange kommuner i fylket høg gjeld i forhold til resten av landet, noko som blir utfordrande når renta er høg, fortel Hol.

Sjølv blant dei meir stabile kommunene må kommunedirektørane svinge sparekniven. 

– Vi er førebels ikkje på Robek, men det betyr ikkje at kommunebudsjettet er særleg lystig lesing, seier kommunedirektør Torbjørn Ove Emblem i Sykkylven.

Sjølv om Sykkylven allereie har lagt ned tre skular, har gode skatteinntekter frå næringslivet, har eigedomsskatt - og har frie inntekter frå energi og havbruk - ligg kommunen an til å gå rundt 15–20 millioner i minus 2025.

Sjå oversikt over økonomien i kommunane under